دی ماه سال 1384 است، به دعوت استانداری سیستان و بلوچستان به این استان رفته‌ایم. توی مدرسه پسرانه ابتدایی روستای اسماعیل آباد از توابع شهرستان خاش، بچه‌ها دورمان ریخته‌اند و از سر و کولمان بالا می‌روند.

چند دقیقه بعد مدیر مدرسه که از اهالی همان روستاست، اجازه می‌دهد با معلمان جوان مدرسه حرف بزنیم.

10-12 پسر و دختر جوان که همگی در مرکز تربیت معلم زاهدان درس خوانده‌اند و به دلیل سکونت در خاش، این روستا را برای کار انتخاب کرده‌اند. فارس و بلوچ و سنی و شیعه دور اتاقی می‌نشینند که روی در آن نوشته‌اند: «نمازخانه».

از حال و هوای تهران می‌پرسند و می‌شنوند. بقیه حرف‌ها به وضعیت مدرسه‌های سیستان و بلوچستان می‌کشد و خاطره‌های مدرسه‌های 3 شیفت سال‌های جنگ ـ در همین تهران ـ زنده می‌شود. یکی از بچه‌ها ـ فاروق نام ـ می‌گوید: «انگشترتان را ببینم؟» روی انگشتر عقیق ساده‌ای که به دست کرده‌ام، نوشته شده: «علی ولی الله». انگشتر را در می‌آورم و روی کاغذی می‌گذارم که جلوی فاروق روی زمین است. نگاه می‌کند و زیر لب می‌گوید: «قشنگ است». بقیه‌اش را هم می‌دانید؛ قابلی ندارد و صاحبش قابل باشد و این حرف‌ها.

به اصرار انگشتر را به فاروق می‌دهم. پسر جوان 20 ساله‌ای که در مدرسه ابتدایی روستای اسماعیل آباد شهرستان خاش، معلم پسربچه‌های کلاس پنجم است. بعد از این همه تازه یادم می‌آید «فاروق» بلوچ است. خودش می‌گوید: «ها، چیه؟ می‌خوای بپرسی واسه چی گرفتم؟ با این که اسم «علی» روش نوشته؟» از صراحتش خنده‌ام می‌گیرد. سر بلند می‌کنم که چیزی بگویم. فاروق می‌گوید: «علی اینجاست برادر، اینجا.» و دستش را می‌گذارد سمت چپ سینه‌اش، روی قفسه سینه.

***

شب سیزده رجب سال 1385، توی مسجدی نشسته‌ایم، رفته‌ایم دیدن بچه‌های اعتکاف، تلفن زنگ می‌خورد. شماره‌ای روی صفحه موبایل افتاده با پیش شماره 0543، از شهرستان خاش. گوشی را برمی‌دارم. فاروق است. زنگ زده بگوید امشب، مراسم عقد دارد. تبریک می‌گویم. به خودش و عروس جوانش. می‌گوید: «با اجازه شما انگشترتان را تقدیم کردم به عروس خانم، جای انگشتر عقد.» می‌پرسم: «انگشتر؟» می‌گوید: «ها، همان که روش نوشته بود: علی ولی­الله.»

روزهای نوجوانی و بخشی از جوانی ما در رفت­و­آمد به مسجد و مدرسه‌ علمیه­ای گذشت كه آن طرف كوچه‌های تنگ و باریك بازارچه مولوی بود. غروب جمعه‌ها، میرزا عبدالكریم حق‌شناس در مسجد امین‌الدوله، نماز مغرب و عشا را اقامه می‌كرد و غیر از طلبه‌های دو مدرسه امین‌الدوله و فیلسوف‌الدوله، آدم‌های دیگری مثل ما هم پیدا می‌شدند كه از آن طرف شهر راه بیفتند و بیایند پای صحبت مردی كه دفتری به دست می‌گرفت و روایت‌هایی را كه در آن نوشته بود، برای ما جوان‌ها می‌خواند و از ما می‌خواست به خاطر خدا روی از گناه برگردانیم.

از آخر و عاقبت كارمان می‌گفت و هشدارمان می‌داد و وقتی به گفتن از رحمت خداوند می‌رسید، مرد به آن بزرگی و ابهت، اشك‌هایش رها می‌شد و با چه حالی گریه می‌كرد. یك بار مثالی از علم شیمی می‌زد و می‌گفت اگر فلان ماده را با فلان ماده مخلوط كنید، تغییر می‌كند. می‌گفت وقتی نگاهش كنید، هیچ مثل اولش نیست. مثل هیچ یك از دو ماده‌ای كه با هم مخلوط كرده‌اید. بعد چشم‌هایش را از اشك‌های روانش پاك می‌كرد و با لحن مخصوص خود می‌گفت: «داداش من! خودت را، وجودت را با خدا مخلوط كن، ببین با گل وجودت چه كار می‌كند...».

حرف می‌زد و گاهی از جوانی‌هایش می‌گفت. از روزهایی كه راه می‌افتاده و می‌رفته سر جاده خاوران ...  دوستی مخصوصی با امام علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) داشت و هر وقت كسی از ما جوان‌ها جلو می‌رفت و می‌خواست حاج‌آقا، دعایش كند، می‌گفت خودت دعا كردی؟ و اگر می‌شنید كه بله حاج‌آقا و مشكل هنوز حل نشده، می‌گفت زیارت حضرت رضا(ع) هم رفتی؟ و با تعجب می‌گفت باز هم نشد؟

به آن چه می‌گفت ایمان داشت و... بی‌خود نبود مهرش و مهر حرف‌هایی كه می‌زد، تا عمق جان جوان‌های مشتاقی كه اطرافش جمع می‌شدند، نفوذ می‌كرد.

دعا می‌كرد، همه را دعا می‌كرد و توی دعاهایش می‌گفت: «اللهم لا تسلط علینا من لا یرحمنا» و می‌گفت: «خدایا! دنیا را غم و غصه بزرگ ما مكن» و می­گفت: «مشكل و مصیبت ما را در دینمان قرار مده.» و خدا را به عصمت فاطمه زهرا(س) قسم می‌داد و همان‌طور كه دست‌هایش رو به رحمت خدا بود، خدا را به جوان‌های پای منبرش قسم می‌داد و سخت‌ به گریه می‌افتاد و همه ما را از بزرگواری‌اش شرمنده می‌كرد.

سر در محفل دیگر داشت و گاهی گوشه‌هایی از آن‌چه به چشم جان شاهد بود، برای اطرافیان می‌گفت. خدایش رحمت كناد و در محفل قرب خود جایش دهاد.